کارشناسان رسمی دادگستری خودرو در آلمان

آلمان به عنوان پیشگام صنعت خودروسازی جهان، سیستم دقیق و معتبری برای آموزش، تایید و فعالیت کارشناس دادگستری خودرو (Sachverständige für Kraftfahrzeuge) دارد. این کارشناسان دادگستری خودرو در آلمان نقش حیاتی در حل و فصل اختلافات فنی، حقوقی و ایمنی مرتبط با خودروها ایفا می‌کنند. با توجه به سطح دانش و تخصص بالا، کارشناسان معمولا به عنوان الگویی برای سایر نقاط جهان مورد استناد قرار می‌گیرند. در این مقاله به ویژگی‌ها و مسئولیت‌های کارشناسان دادگستری خودرو در آلمان پرداخته و در ادامه به چندین نمونه از اظهار نظرات آنها در پرونده های برجسته حقوقی در سالهای اخیر اشاره می‌شود.

نقش و حوزه فعالیت کارشناسان دادگستری خودرو آلمان

– تعیین ارزش خودرو: تعیین ارزش خودرو در شرایط مختلف، از جمله پس از تصادف (افت قیمت)، دعواهای حقوقی در خرید و فروش و یا برای قیمت گذاری خودروهای کلاسیک برای فروش در مزایده در محدوده وظایف کارشناسان خودرو قرار دارد.

– بررسی تطابق با قوانین: کسب اطمینان از رعایت استانداردهای ایمنی و ارزیابی تطابق خوردو با مقررات سخت‌گیرانه ایمنی جاده‌ای در آلمان و نیز حفظ الزامات زیست محیطی اتحادیه اروپا (مثل استانداردهای آلایندگی یورو) جزو وظایف کارشناسان خودرو آلمان است.

– مشاوره تخصصی به دادگاه: ارائه شهادت تخصصی در پروندههای حقوقی، مانند تصادفات مرگبار یا اختلافات مربوط به مسئولیت تولید کنندگان خودرو یا قطعات یدکی و تعمیرکاران در قبال نواقص فنی از مهمترین وظایف کارشناسان خودرو در آلمان است. این امر معمولا با بررسی صحنه تصادف، تجزیه و تحلیل آسیب‌ها و محاسبه نیروهای دخیل در حادثه صورت می‌گیرد.

– تایید سلامت خودرو: یکی از وظایف اصلی کارشناسان خودرو در آلمان بررسی مشکلات فنی، خرابی‌های خودرو، و کیفیت تعمیرات است. کارشناسان رسمی سازمان‌هایی مانند TÜV مسئول معاینه فنی دوره‌ای خودروها هستند. بدون گواهی TÜV، خودروها اجازه تردد ندارند. لازم به ذکر است که خودروهای قدیمی تر از ۳ سال در آلمان باید هر ۲ سال معاینه فنی شوند که رد شدن در این آزمون به معنای ممنوعیت تردد است!

شرایط پذیرش کارشناسان دادگستری خودرو در آلمان

پیش شرط احراز صلاحیت کارشناسان دادگستری خودرو در آلمان، فارغ التحصیلی از دانشکده افسری پلیس یا فارغ التحصیلی در رشته های مهندسی مکانیک و خودرو است. علاوه بر این، حداقل ۵ تا ۱۰ سال سابقه کار در پلیس راهور و یا صنعت خودرو (اعم از تعمیرات، تحقیق و توسعه و یا …) جزو الزامات فرآیند گزینش کارشناسان دادگستری خودرو در آلمان محسوب می شود. شرکت در دوره های آموزشی تخصصی سازمان‌های معتبری مانند DEKRA (با قدمت ۱۰۰ ساله!) و قبولی در آزمونهای سختگیرانه آن، لازمه احزار صلاحیت و اخذ پروانه کارشناسان است.

نظریات برجسته کارشناسان دادگستری خودرو آلمان

۱. رسوایی آلایندگی دیزِل گِیت فولکس واگن

در جریان بزرگترین رسوایی تاریخ صنعت خودروسازی آلمان، در سال ۲۰۱۵ کارشناسان خودرو آلمانی با تحلیل تخصصی پیشرانه خودروهای فولکس واگن، تقلب در آزمونهای آلایندگی را افشا کردند. گزارش آنها نشان داد خودروهای دیزل فولکس واگن در شرایط واقعی تا ۴۰ برابر بیش از حد مجاز آلاینده منتشر می کنند. پیرو انتشار این گزارشات دکتر مارتین وینترکورن، مدیر عامل گروه خودروسازی فولکس واگن (بزرگترین خودرساز آلمانی) ملزم به حضور در دادگاه و ارائه توضیح در مورد ایرادات مطرح شده از طرف کارشناسان گردید.

پس از تایید صحت گزارشات کارشناسان و در پی محکومیت فولکس واگن، مدیر عامل آن عذرخواهی کرده از سمت خود استعفا نمود. ابعاد این پرونده به محکومیت قضایی تعدادی از مدیران ارشد فولکس واگن منتهی گردید. همچنین علاوه بر غرامت چند میلیارد یورویی، شرکت فولکس واگن ملزم به بازپس‌گیری میلیونها خودرو شد.

۲. تصادف خودروی تسلا در اتوبان A۲ هانوفر

در سال ۲۰۲۰ یک خودروی تسلا با یک کامیون واژگون و متوقف در اتوبان سراسری A۲ ایالت زاکس آلمان تصادف کرد. این در حالی بود که خودرو مجهز به سیستم هوشمند راننده کمکی بود و انتظار می رفت که این سامانه از وقوع چنین تصادفی جلوگیری نماید. طی بررسی صورت گرفته توسط کارشناسان دادگستری، نقص عملکرد سیستم کمکی خودران (Autopilot) تسلا بعنوان علت بروز حادثه اعلام گردید.

انتشار گزارش کارشناسان از علت وقوع این حادثه ابعاد حقوقی و رسانه ای گسترده در آلمان و سطح جهان پیدا کرد. دولت آلمان مقررات جدید را با تاکید مضاعف بر نقش راننده و عدم تکیه بر سامانه های هوشمند کمکی بازبینی نمود. شرکت تسلا هم بمنظور پیشگیری از عواقب حقوقی در تصادفهای احتمالی آتی، یک دوربین ضبط رفتار راننده به خودروهای خود اضافه کرد. اتحادیه اروپا هم در جدیدترین بازنگری در قوانین مربوط به ایمنی خودروها (که از سال ۲۰۲۲ اجرایی و الزامی گردید)، ثبت وقایع در خودروهای مجهز به سامانه های خودران و کمکی را (مشابه با جعبه سیاه هواپیما) اجباری اعلام نمود.

۳. آتش سوزی پورشه تایکان الکتریکی در اشتوتگارت

سال ۲۰۲۲ یک خودروی برقی پورشه تایکان در زمان توقف در پارکینگی در اشتوتگارت دچار آتش سوزی شد و بکلی از بین رفت. این حادثه در شرایطی روی داد که خودرو در حال شارژ نبود. آتش نشانان با توجه به چالشهای مهار شعله های آتش باتری های لیتیومی به سختی و پس از چند ساعت موفق به اطفاء حریق شدند. کارشناسان ثابت کردند که نقص در سیستم خنک کننده و فرار حرارتی پک باتری، عامل وقوع آتش سوزی بوده است.

در پی اعلام نتیجه کارشناسان، شرکت پورشه مجبور به بازنگری و اصلاح در سامانه سرمایشی باتری خودروهای برقی گردید. در همین راستا یک رشته قوانین توسط دولت آلمان در ارتباط با الزامات و تمهیدات ایمنی باتری خودروهای الکتریکی و اطفا حریق در پارکینگ های مختص خودروهای برقی تنظیم و اجرایی گردید.

چالشهای آینده پیش‌روی کارشناسان خودرو در آلمان

در سالهای اخیر ظهور فناوریهای نوین (نظیر خودروهای برقی، خودران و …) به افزایش پیچیدگی خودروها منتهی شده است. تسلط به این امور نیازمند آموزش مداوم و مستمر کارشناسان و به‌روز‌ رسانی اطلاعات ایشان است. از سوی دیگر برخی کارشناسان به دلیل سابقه همکاری با شرکتهای خودروسازی و یا پیشنهادات همکاری از طرف شرکتهای بیمه، متهم به جانبداری می‌شوند، که یک چالش جدی در زمینه اعتبار و استقلال نظریات کارشناسی است.

همچنین در پرونده های با ابعاد حقوقی کلان و جهانی (مشابه پرونده دیزِل گِیت) شهادت کارشناسان زیر ذره بین وکلای مدافع قرار می‌گیرد و هرگونه خطا در نظریات می‌تواند برای آنها عواقب حقوقی سنگینی بدنبال داشته باشد.

کارشناسان دادگستری خودرو در آلمان در پرونده‌های قضایی به‌عنوان شاهد تخصصی (Sachverständiger Zeuge) شهادت می‌دهند. این نشان از شان و اعتبار بالای نظرات کارشناسی در سازوکار قضایی کشور آلمان است. نظرات تخصصی کارشناسان دادگستری علاوه بر نقش تعیین‌کننده‌‌ای که در شناسایی نواقص و تخلفات شرکتهای بزرگ خودروسازی دارد، در مواردی به بازبینی در قوانین آلمان و حتی اتحادیه اروپا منتهی شده است!

در خاتمه، تخصص کارشناسی دادگستری خودرو در آلمان، ترکیبی از دانش فنی، استقلال و مسئولیتپذیری است. فعالیت کارشناسان آلمان نه فقط به حل اختلافات حقوقی که به بهبود ایمنی خودروها و پیشرفت جهانی صنعت خودرو منجر شده است. البته که در کشوری که خودروسازانی مانند مرسدس بنز و بی ام و را پرورش داده، وجود چنین سیستم کارشناسیِ دقیقی، کاملا بدیهی و یک ضرورت اجتناب ناپذیر است.

سوالات متداول