آنچه که در مورد کیسه هوا خودرو نمی دانیم!

درباره کیسه هوا چه می دانید؟

براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، ایران با بیش از ۵۰ نفر تلفات سالانه به ازای هر ۱۰۰ هزار خودرو یکی از بالاترین نرخ‌های مرگ‌ومیر جاده‌ای در سطح جهان را دارد. همواره از ترکیب “راننده”، “جاده” و “خودرو” به‌عنوان عوامل اصلی منجر به تصادف یاد می شود. اما نقش محوری “ایمنی خودرو” در جلوگیری از تصادفات رانندگی محوری است.

در صورتی که خودرو از سازه ای مستحکم و مجهز به تجهیزات ایمنی نظیر کیسه هوا باشد، حتی در تصادفات شدید هم تلفاتی ندارد. بعنوان مثال شرکت خودروسازی ولوو، بعنوان یکی از پیشتازان فناوری های ایمنی، هدف “رانندگی بدون تلفات” را در محصولات خود (فارغ از شرایط جاده و خطای انسانی) اعلام نموده است.

نقش واقعی کیسه هوا در تصادفات رانندگی

براساس استانداردهای ۸۵ گانه تمامی خودروها (اعم از تولیدی، مونتاژی یا وارداتی) ملزم به داشتن دو کیسه هوا هستند. البته که بیشتر خودروهای روز دنیا به بیش از شش کیسه هوا مجهز می باشند. در این خصوص  بنظر می رسد که در خصوص نقش واقعی کیسه هوا در افزایش ایمنی خودرو مواردی نیاز به شفاف سازی بیشتر داشته باشد. ذکر این نکته ضروری است که صرف وجود کیسه هوا به معنی ایمنی خودرو نیست، هر چند که متولیان خودروسازی و استاندارد تلاش زیادی در القای این تفکر اشتباه دارند!

اساسا مرگ و میر در تصادفات رانندگی ناشی از دو عامل است: اول لهیدگی سازه خودرو و جراحت ناشی از برخورد اجزا خودرو به بدن سرنشینان و دوم شوک و ضربه ناشی از توقف ناگهانی خودرو. نقش کیسه های هوا در تصادفات صرفا کنترل شوک و ضربه تصادف بوده و در صورت عدم مقاومت سازه خودرو و لهیدگی آن در تصادف، بود یا نبود کیسه هوا عملا هیچ نقشی در بهبود ایمنی نخواهد داشت.

خطرات مغفول کیسه‌های هوا برای سرنشینان

نقش کیسه هوا در تصادفات یک نقش دوگانه است. بدین معنی که در کنار نقش مثبتی که باز شدن آند در تصادفات دارد، می تواند صدمات جبران ناپذیری را به سرنشینان وارد نماید. بطور خاص در صورت نبستن کمربند ایمنی، باز شدن کیسه هوا آسیب های بسیار شدیدی را به سرنشین خودرو وارد می نماید که کمترین آن شکستگی بینی بوده و حتی ممکن است به شکستگی کامل جمجمه و مرگ نیز منتهی گردد.

علاوه بر این سرنشینان خردسال و نوجوان (که کمربند ایمنی به خوبی بدن آنها را در تصادف مهار نمی کند) در مواجهه با باز شدن کیسه هوا بسیار آسیب پذیر هستند (ریشه ممنوعیت سوار نمودن کودکان در صندلی جلو خطر آسیبهای ناشی از بازشدن کیسه هواست). صندلی ایمنی کودک نیز فقط به صورت روبه پشت مجاز به نصب بوده درخصوص خانمهای باردار هم در صورت سوار شدن در صندلی جلو بدون بستن کمربندی ایمنی، سقط جنین در اثر باز شدن کیسه هوا تقریبا قطعی است!

هیچ شیئی (ولو اینکه بسیار کوچک باشد) مجاز به قرار گیری در حدفاصل میان سرنشین و کیسه هوا نیست چرا که در صورت باز شدن کیسه هوا مشابه ترکش ناشی از انفجار بسیار خطرناک و حادثه ساز خواهد بود.  بنظر می‌رسد که همگی این موارد همگی در فرهنگ ترافیک و قوانین کشور مغفول مانده و بحث اصلی صرفا به بود یا نبود آن یا نهایتا بازشدن یا نشدن کیسه هوا در تصادف متمرکز است که جای تاسف و نگرانی دارد.

سخن پایانی

اولین کیسه هوا خودرو پنج دهه پیش در ایالات برروی خودروها نصب گردید و امروزه تقریبا همه خودروها به آن مجهز می باشند. با این وجود بعلت تاخیر در اجرای استانداردهای حداقلی ۸۵ گانه، در حال حاضر سهم ناچیزی از خودروهای داخلی  مجهز به اربگ هستند. آنچه که در این نوشته مورد تاکید قرار گرفت نخست این است که صرفا تجیهز خودرو به دو کیسه هوا به معنی افزایش ایمنی خودروهای داخلی نبوده و در صورت عدم استحکام سازه‌ای، وجود کیسه هی هوا هیچ نقش مثبتی نخواهد داشت.

علاوه بر این، فقدان سیاستگذاری صحیح آموزشی و خلا قانونی در رابطه با مخاطرات کیسه های هوا در کشور کاملا مشهود است و انتظار می‌رود که موضوعاتی چون ممنوعیت سوار شدن سرنشینان کودک و نوجوان و نیز ضرورت خاموش نمودن کیسه هوا صندلی سرنشین در صورت استقرار صندلی ایمنی کودک (در جانمایی رو به پشت) در اسرع زمان ممکن در قوانین کشور گنجانده شده و علاوه بر آن آموزش و فرهنگ‌سازی لازم در خصوص مخاطرات عملکرد کیسه های هوا صورت گیرد.

سوالات متداول